Römorkta en çok ihmal edilen parça poryadır. Dışarıdan bakınca bir göbek, birkaç bijon ve bir toz kapağından ibaret görünür. İçinde ise iki konik makaralı rulman, gres, bir keçe ve bunları yerinde tutan akis somunu vardır. Porya bakımı aksadığında ilk belirti çoğu zaman bir uğultu ya da göbekte hissedilen ısınmadır. Bu noktaya gelindiğinde rulman genellikle hasar görmüş olur.
Bu yazıda porya ve rulman bakımını, römork sahibinin kendisinin yapabileceği kontroller ve servise bırakılması daha doğru olan işler olarak ikiye ayırıyoruz. Ölçüleri kendi ürettiğimiz poryalar üzerinden veriyoruz; başka marka bir porya kullanıyorsanız o üreticinin değerlerini esas alın.
Standart bir römork poryasında iç ve dış olmak üzere iki konik makaralı rulman bulunur. İç rulman dingile yakın taraftadır ve genellikle daha büyüktür; dış rulman toz kapağı tarafında durur. Örneğin 10/12 montajlı poryamızda rulman çifti 32210 ve 32212, 7/9 poryada ise 30207 ve 30209'dur. İç rulmanın arkasında, gresin dışarı çıkmasını ve tozun, suyun içeri girmesini engelleyen bir keçe vardır. Dış rulmanı akis somunu tutar; somun da dingilin ucundaki delikten geçen bir kopilyayla kilitlenir.
Rulman numarası bu işin en önemli bilgisidir. Rulman değiştirirken eskisinin üzerindeki numarayı okuyun ya da poryanın katalogdaki ölçüsüne bakın. Göz kararı "aynı boyda" diye seçilen bir rulman, iç çapı tutsa bile genişliği ya da konik açısı farklı olduğu için kısa sürede ısınır.
Herkes için geçerli tek bir aralık yok; römorkun nasıl kullanıldığına bağlı. Yol gösterici olması için şöyle düşünebilirsiniz:
Bu kontroller için römorku düz bir zemine alın, diğer tekerleri takozlayın ve kontrol edeceğiniz tarafı kriko ya da sehpa ile kaldırın. Römork yalnızca krikoya dayalıyken altına girmeyin.
İlk olarak boşluğa bakın. Tekeri saat 12 ve saat 6 hizasından iki elinizle tutup içe ve dışa doğru sallayın. Çok küçük bir boşluk normaldir. Belirgin bir tıkırtı duyuyor ya da tekerin yattığını hissediyorsanız rulman ayarı gevşemiş ya da rulman aşınmış demektir.
Ardından tekeri elle çevirip dinleyin. Pürüzsüz ve sessiz dönmesi gerekir. Hırıltı, takılma ya da kum varmış gibi bir his, rulmanın çalışma yüzeyinin bozulduğunu gösterir. Kampanalı poryalarda balatanın hafifçe sürtmesi normal bir ses çıkarabilir; bunu rulman sesinden ayırmak için dinlerken frenin tamamen boşta olduğundan emin olun.
Bir yolculuktan sonra da göbeğin sıcaklığına bakın. Elinizin tersiyle porya göbeğine dokunduğunuzda ılık olması normaldir. Elinizi tutamayacağınız kadar sıcaksa ya da bir taraf diğerlerinden belirgin biçimde daha sıcaksa, o taraftaki rulmanın ya da frenin kontrol edilmesi gerekir.
Son olarak gres izine bakın. Jantın iç yüzünde ya da lastiğin yanağında gres varsa keçe artık görevini yapmıyordur. Kampanalı poryalarda sızan gres balataya ulaşır ve frenin tutuşunu zayıflatır. Bu durumda keçeyi bir sonraki bakımı beklemeden değiştirin.
Poryayı söküp gresini değiştirmek, aletleri olan biri için zor değildir. Ancak ayar yanlış yapılırsa rulman kısa sürede bozulur. İşin sırası kabaca şöyledir: toz kapağı çıkarılır, kopilya sökülür, akis somunu gevşetilir ve porya dingilden alınır. Eski gres temizlenir. Rulmanlar temizlendikten sonra makaralarda ve yuvalarda çizik, mavimsi yanık rengi ya da pul pul dökülme olup olmadığına bakılır. Bunlardan biri varsa rulman, poryanın içine çakılı dış bileziğiyle birlikte değiştirilir. Yeni rulmanı eski bilezikle çalıştırmak kısa ömürlü bir tamir olur.
Rulmanlar, makaraların arası tamamen dolacak şekilde elle ya da gres doldurma aparatıyla greslenir. Göbeğin içine de bir miktar gres konur, ama ağzına kadar doldurmak gerekmez. Fazla gres çalışırken ısınır ve keçeden dışarı itilir. Bu iş için yüksek sıcaklığa dayanıklı, lityum sabunlu rulman gresi yaygın olarak kullanılır.
Ayar için akis somunu, porya elle çevrilirken sıkılır; bu, rulmanların yuvasına oturmasını sağlar. Ardından somun hafifçe gevşetilir ve kopilya deliğini yakalayan ilk konumda bırakılır. Amaç rulmanı ezmeden boşluğu almaktır. Somun deliğe denk gelmiyorsa daha fazla sıkılarak değil, biraz gevşetilerek hizalanır. Kopilya her sökmede yenisiyle değiştirilir.
Porya bakımıyla birlikte çoğu zaman gözden kaçan konu bijon somunlarıdır. Teker sökülüp takıldıktan sonra somunlar çapraz sırayla sıkılmalı ve ilk 50–100 km'den sonra yeniden kontrol edilmelidir. Jant ile porya yüzeyi bu sürede birbirine oturur ve somunlar bir miktar gevşeyebilir. Bijon ölçüsü poryaya göre değişir. Ürettiğimiz poryalarda M12x1.25, 5/8" ve 3/4" olmak üzere üç ölçü var; yedek somun ya da bijon alırken bu ölçüyü bilmeniz gerekir.
Basınçlı yıkama makinesinin ucunu poryanın keçesine ve toz kapağına yakın tutmayın. Yüksek basınçlı su keçenin dudağını aşıp rulmanın içine girebilir. Dışarıdan bakınca bir şey anlaşılmaz, ama birkaç hafta içinde gres sulanır ve rulmanda pas başlar. Yıkamadan sonra römorkla kısa bir yol yapmak, poryanın ısınıp içerideki nemin bir kısmını atmasına yardım eder. Tuzlu yollarda ya da gübre taşıyan römorklarda bu daha da önemlidir; tuz ve gübre metali hızla aşındırır.
Toz kapağı kaybolmuş ya da ezilmişse yenisini takmayı ertelemeyin. Kapağı olmayan bir porya kısa sürede toz ve su alır, dış rulman da ilk bozulan parça olur.
Rulman yuvası poryanın içinde gevşemişse, porya gövdesinde çatlak varsa ya da bijon dişleri sıyırmışsa poryayı onarmaya çalışmak yerine değiştirmek daha doğrudur. Montajlı poryalar rulmanları, keçesi ve bijonlarıyla birlikte hazır gelir. Dingil ucundaki aks çapını, bijon ölçüsünü ve bijon adedini biliyorsanız doğru poryayı seçmek kolaydır. Bu bilgiler poryanın ya da dingilin üzerinde yazmıyorsa aks çapını kumpasla ölçebilirsiniz.
Ürettiğimiz montajlı poryaların aks çapı, rulman numarası, bijon ölçüsü ve taşıma kapasitesi ürün sayfalarında ve kataloğumuzda yazılıdır. Elinizdeki poryanın ölçüsünden emin değilseniz poryanın fotoğrafını ve ölçtüğünüz aks çapını bize gönderin, uygun olanı birlikte bulalım.
TR
EN
RU